محتوای علمی
Exercise in Individuals with Autism Spectrum Disorder
اتیسم چیست ؟
اختلال طیف اتیسم یک واژه است که مداوما برای ارجاع به اختلالی شدید در دوره کودکی استفاده می شود که در زیر چتر اختلالات فراگیر رشدی قرار می گیرد (به نقل از انجمن روانپزشکی آمریکا، 2000). امروزه استفاده از طیف بیماری اتیسم در تشخیص این بیماری رایج شده است. منظور آن دسته از افرادی است که اختلالات کمتری از بیماری اتیسم را دارا هستند. طیف اتیسم شامل: اختلالات نافذ رشدی است که جایی دیگر طبقه بندی نشده اند و شامل اتیسم آتیپیکال (غیر معمول)، اتیسم با عملکرد بالا و سندروم آسپرگر می باشد. اتیسم نیز به گروهی از اختلالات رشدی اشاره دارد که به نقص تعامل و ارتباط اجتماعی اشاره داشته و با محدودیت فعالیت ها و علایق مشخص می شود.
اختلال طیف اتیسم (ASD) با دو ویژگی مشخص می شود که افراد مبتلا به ASD دارای اختلال در تعامل و ارتباطات اجتماعی و یا مقاومت در برابر تغییر هستند. این اختلال رشدی، به عنوان یک اختلال رشد عصبی با علل ناشناخته در نظر گرفته می شود که همراه با علائم رفتاری ناهمگون می باشد. اختلال طیف اتیسم (ASD) یک اختلال رشدی پیچیده است که حدود 1 در 68 کودک را درگیر می نماید (به نقل از مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری های آمریکا، 2014) و این اختلال منجر به چالش های قابل توجهی در مهارت های اجتماعی، ارتباطات و رفتار این افراد می شود (انجمن روانپزشکی آمریکا ، 2013 ).
رفتارهای آسیب زا همچون صدمه به خود و پرخاشگری نیز در این افراد به وفور دیده می شود. مطالعات انجام شده در این حوزه نشان داده است که فراوانی تشخیص اختلال اتیسم از سال 1980 تا کنون سه برابر شده است.
مداخلات آموزشی، تمرینی و درمانی در افراد با اختلال طیف اوتیسم
با توجه به این که ویژگی های اتیسم و شدت مشکلات حیطه های خاص به طور چشمگیری از فردی به فرد دیگر متفاوت است، در نتیجه دامنه ی گسترده ای از انواع مداخلات برای این گونه افراد مورد نیاز است. چنانچه مقالات متعدد انجام شده در این حوزه مورد مطالعه قرار گیرد مشخص خواهد بود در درمان و بهبود علائم این اختلال مجموعه گسترده ای مداخلات آموزشی، تمرینی و درمانی مورد استفاده قرار می گیرد. ادبیات پژوهشی از مداخله های اولیه به عنوان عامل مهمی در بهبود رشد این کودکان حمایت می کند. کودکان اوتیسمی نیازمند برنامه های مداخله انفرادی و با اهداف کوتاه و بلند مدت هستند. ضروری است تا این برنامه ها ارتباط کارکردی و مهارت های اجتماعی را تقویت نماید.
اولین دسته این مداخلات مداخله های آموزشی است که در بسیاری از موارد هدف نهایی آماده سازی افراد اوتیسمی برای زندگی در اجتماع و در محیط با کمترین محدودیت است. نوع دیگر مداخلات، مداخله های روانشناختی و پزشکی است که هدف اصلی این رویکرد در درمان، احتمالا اصلاح روابط نادرست بین کودک در خود مانده و والدینش می باشد که اغلب با طرد یا نبود والدین و در نتیجه کناره گیری کودک همراه است.
رویکرد دیگر استفاده از مدل TEACCH است که این یک مدل درمانی و آموزشی برای افراد بزرگسال دارای اتیسم است. این مدل در خصوص نقش والدین حرفه ای در برنامه مداخله درمانی و آموزشی برای افراد اتیسم بحث می کند. اجزاء این مداخله شامل آموزش سازمان مند، تمرینات ارتباطی، افزایش مهارت های اجتماعی و تفریحی و کاهش استرس می باشد (وان بورگوندین و شاپلر،1996).
کویژل و همکارانش در سال 2006 به معرفی روش پاسخ های درمانی اساسی در افراد اتیسم (PRT) پرداختند. این استراتژی درمانی به چهار بخش منطقی تقسیم شده است. در بخش اول نویسندگان مروری بر پاسخ های درمانی اساسی در اتیسم و تعریف این شیوه پرداخته اند. مسائل دیگری همچون شیوه های ارزیابی، استراتژی های مداخله ای برای کلاس های آموزشی عمومی، شیوه های انگیزشی، دیدگاه های والدین و دیدگاه های فرهنگی اقتصادی و تنوع های فرهنگی در این افراد پرداخته اند. بخش دوم بر روی توسعه ارتباطات و اطلاعات ضروری در مداخله های اولیه، شروع ارتباطات کلامی و عادت های ارتباطی متمرکز شده است. بخش سوم اطلاعاتی را در خصوص رشد اجتماعی، بحث در خصوص کار افراد فوق حرفه ای، فراهم نمودن زمان بازی و توسعه تعامل اجتماعی و دوستی فراهم می کند. در نهایت بخش چهارم این استراتژی کاهش رفتارهای کلیشه ای و مخرب، گسترش علایق کودکان، بهبود ارتباطات و همدلی و اجرای اندازه گیری های کارکردی و خود اندازه گیری را مورد بحث قرار می گیرد.
شیوه درمانی دیگر مداخله رفتاری عمیق (IBI) است. مداخله رفتاری عمیق یک روش درمانی بر پایه اصول کاربردی تحلیل رفتار (ABA) و یکی از قوی ترین نوع مداخله های شناخته شده تجربی برای درمان افراد دارای اختلال طیف اتیسم می باشد. برنامه های تمرینی ارائه شده در این مدل شامل 8 بخش کلی مهارت های چگونگی یادگیری (مثل توجه به دستورالعل ها، یادگیری از طریق بازخوردها و پاسخ های ابزاری)، زبان پایه (مثل دانستن موارد شبیه و همانند، نامگذاری اشیاء و بیان آنها)، زبان پیشرفته (همانند مکالمه، سوال پرسیدن و جک گفتن)، مهارت های اجتماعی (همانند مشارکت کردن در کارها با دیگران، روحیه جوانمردی و ورزشکاری داشتن، همدلی کردن با دیگران)، بازی کردن (مثل بازی های سازمان دار، ورزش و بازی های موازی)، کاهش مشکلات رفتاری (همچون کاهش خود تحریکی، آسیب رساندن به خود، عدم اطاعت و خشونت)، مهارت های کمک به خود (به عنوان مثال توالت رفتن، لباس پوشیدن و غذا خوردن) و مهارت های تحصیلی (همچون آموزش ریاضی، تاریخ و علوم) بود.
اما یکی دیگر از این شیوه ها در بهبود علائم این اختلال شیوه ی حسی حرکتی در درمان اختلال طیف اتیسم بود. برآوردهای فعلی نشان می دهد که بیش از 70٪ از کودکان با ASD مشکلات مربوط به پردازش اطلاعات حسي را نشان مي دهند. روش حسی حرکتی برای افراد اوتیسمی بر ترمیم مجدد اختلالات حسی، ترغیب به بازی، افزایش هماهنگی و کنترل حرکتی تمرکز دارد. بوسیله کنترل اضافه بار تمرینی فرد را با شرایط تمرینی جدید سازگار نموده و به تدریج توانایی های حرکتی وی را افزایش می دهند. روش حسی حرکتی بر پایه دو اصل مهم بنا
گذاشته شده است. رفلکس های اولیه که از پاسخ های تعادلی گرفته می شوند و پاسخ های مرتبط باید بوسیله تمرین و تجربه آموخته شوند و تمرینات کششی. تراپیست هایی که از این شیوه استفاده می کنند به کودکان اعمال رفلکسی همچون تعادل و انعطاف پذیری را از طریق انجام تمرینات ورزشی متنوع یاد می دهند. تراپیست های حرفه ای کمتر در محیط های آموزشی حضور داشته و به این کودکان کمک می کنند، لذا استفاده از شیوه تمرینات کششی و تمرینات تعادلی توسط مربیان تربیت بدنی بسیار مفید و موثر است.
اصول و مبانی برنامه ریزی تمرین در افراد با اختلال طیف اوتیسم
- اولین گام: توسعه فعالیت بدنی در افراد دارای اختلال طیف اتیسم
- اصل ویژگی های فردی و تمرینات اختصاصی در افراد با اختلال طیف اوتیسم:
- تمرینات انفرادی در برابر تمرینات گروهی در افراد با اختلال طیف اوتیسم:
- استفاده از موسیقی برای افزایش شدت ورزش در کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم:
- ساختارهای محیطی، چالشهای ارتباطی و رفتارهای چالش برانگیز در برنامه ریزی تمرین افراد با اختلال طیف اوتیسم:
- مداخله زودهنگام کلید موفقت برنامه ها در افراد با اختلال طیف اوتیسم:
- توضیح فواید فعالیت بدنی و ورزش برای خانواده و افراد دارای اختلال طیف اتیسم جهت افزایش انگیزه مشارکت در برنامه های تمرین
- لزوم توجه به اصول و شیوه های آموزش در افراد با اختلال طیف اوتیسم
- آموزش خانواده های کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم کلید افزایش تعاملات و توسعه همراهی
- رقابت در برنامه های ورزشی و تدارک موفقیت در برنامه های ورزش رقابتی برای این افراد
- آموزش مربیان یک نکته کلیدی در موفقیت برنامه های تمرینی
- لزوم توجه به توسعه آمادگی جسمانی و رشد مهارتهای حرکتی در برنامه توانبخشی ورزشی